Хезмәтебез – халык өчен

Бу оешма хезмәткәрләре халык тормышында мөһим функция башкара. Бәхетле парларның шатлыклы минутларын да, бер үк вакытта туганнарын һәм якыннарын югалткан кешеләрнең ачы күз яшьләрен дә күрергә туры килә. ЗАГСта никахлар һәм аларны таркату актлары, шулай ук яңа туган балалар теркәлә, үлем турында таныклыклар бирелә һ.б. Чиркәү-йола теркәлүе чорыннан алып гражданлык хәле актларын хәзерге язуга кадәр ЗАГС бүлекләренең эшчәнлеге җәмгыятьтә барган процессларны чагылдыра. Социаль программалар эшләү һәм кабул итү, гаиләне савыктыру, һәр муниципалитетның һәм төбәкләрнең үсешен мониторинглау һәм фаразлау өчен мөһим статистик мәгълүматлар ЗАГСлар аша уза. Әйтергә кирәк, әлеге дәүләт органнарының гаилә абруен ныгытуга керткән өлешен бәяләп бетерү дә авыр. Алар гаилә мөнәсәбәтләре мәдәниятен торгызалар, мәдәни һәм агарту үзәкләре ролен үтиләр, халык традицияләрен саклыйлар. Революциягә кадәрге Русиядә Гражданлык хәле актларының барлык язмалары чиркәүгә йөкләтелә. Чиркәү хезмәткәрләре йолалар үткәргәннәр, туу, никах, үлем турында метрик китапларда терки барганнар. Безнең илдә гражданлык хәле актларын теркәү бүлеген оештыру-Совет власте инициативасы. 1917 елның 18 декабрендә «Гражданлык никахы, балалар һәм дәүләт актлары китапларын алып бару турында» гы декретка кул куела. Декрет игълан иткәнчә, Русия алга таба нибары гражданлык никахын, ягъни рәсми никахны гына таный, әчиркәү никахы яңа гына өйләнешүчеләр үз теләге буенча гына башкарыла. Шул рәвешле, 1917 нче елның 18 декабре Русия ЗАГС органнарының туган көне дип игълан ителә.

Республикабызның гражданлык хәле актларын теркәү бүлекләре берничә үзгәртеп кору кичерде. 2006 елга кадәр - ЗАГС бүлеге район хакимияте структурасына, 2010 елга кадәр - БР буенча РФЮстиция министрлыгы идарәсенә, 2011 елдан 2014 елга кадәр Башкортстан Республикасы ЗАГС идарәсенә, 2014 елдан башлап БР Юстиция эшләре буенча дәүләт комитетына карый. Әмма кайбер үзгәрешләргә карамастан, ЗАГС бүлеге эшчәнлеге элеккечә кала. Ул гражданлык хәле актларын теркәүдән гыйбарәт: туу, үлем, никах, аерылышу, уллыкка алу, аталыкны билгеләү һәм исемен (әтисенең, фамилиясен) үзгәртү, кабат документлар бирү, документларга төзәтмәләр кертү. Бүгенге көндә район ЗАГС архивы, 1928 елдан башлап, кәгазьдә һәм электрон йөртүчеләрдә (туу, никах, үлем, аерылышу, аталыкны билгеләү, үзгәртү һәм уллыкка алу турында) 200 мең актязмасын үз эченә ала.

Ата-аналар үз балаларына сирәк һәм популяри исемнәр бирә. Әмир, Әнвәр, Әминә, Арина - агымдагы елда иң популяр исемнәр булды. Илешлеләрнең аерымнарына Тигран, Нармина, Рамир, Ариэлла, Азиз, Арсель, Диас, Николь, Хәят, Мелисса, Айза исемнәре бирелде. Гражданлык хәле актларын теркәүдән тыш, ЗАГС бүлеге хезмәткәрләре гаилә кыйммәтләрен пропагандалауга юнәлдерелгән төрле чаралар үткәрә. «В контакте» социаль челтәрендә «Илеш ЗАГС бүлеге» бергәлеге актив эшли, анда без төрле хокукый һәм гаилә мәсьәләләре буенча бушлай консультацияләр бирәбез.

Безнең эшчәнлектә яңалыклар да бар. Узган елның 1 гыйнварыннан башлап, бала тууны теркәү Бердәм Дәүләт порталында шәхси кабинет аша Супер-сервис исеме астында уңайлы функция юлы белән башкарыла. Бу ата-аналарга гариза бирү өчен безнең бүлеккә шәхсән килергә кирәкми дигәнне аңлата. Алар аны электрон рәвештә җибәрәләр, ә ЗАГС хезмәткәрләре бала тудырган медицина учреждениесе җибәргән электрон медицина таныклыгын алып, яңа туган баланың тууын теркиләр. Киләчәктә үлемне теркәү өчен «Якын кешене югалту» сервисын гамәлгә кертү планлаштырыла.

Бу ел башыннан исем үзгәртүне теркәгәндә (1600 сумнан 5000 сумга кадәр), аерылышканда (650 сумнан 5000 сумга кадәр), белешмәләр биргәндә (200 сумнан 350 сумга кадәр), кабат таныклыклар биргәндә (350 сумнан 500 сумгакадәр), документларга төзәтмәләр һәм үзгәрешләр керткәндә (650 сумнан 700 сумга кадәр) дәүләт пошлинасы күләме артты. Быелгы демографик вәзгыятькә килгәндә исә, туучылар һәм үлүчеләр саны узган елгы күрсәткечләр белән бер дәрәҗәдә, никахлар саны кимү һәм аерылышулар саны арту күзәтелә (дәүләт пошлинасы күләме артугакарамастан).

Хезмәт тормышын ЗАГС эшенә багышлаган кешегә тәҗрибәле юрист та, сизгер психолог та, уникаль артист та булырга туры килә. Әйтик, никах теркәү яки бала туу турында таныклык бирү кебек шатлыклы вакыйгадан соң, шунда ук якыннарын югалткан кешеләргә документларны рәсмиләштерергә һәм юату сүзләрен табарга кирәк. Һәрхәлдә, шәхси борчылулар бу уңайдан эштә чагылырга тиеш түгел. Хезмәттәшләремне, ветераннарны Яңа ел белән ихлас котлыйм, сабырлык, ныклы сәламәтлек, иртәгесе көнгә ышаныч һәм һәрнәрсәдә тотрыклылык телим.

Айгөл ХӘБИРОВА, район ЗАГС бүлеге начальнигы, 1 класслы дәүләт хезмәте киңәшчесе.