Наркомания – кешелекнең дошманы

Наркотикларга бәйле кешеләрнең шактый өлеше беренче тапкыр психостимуляторларны яшүсмер чакта сынап карый. Кемгәдер дуслары тәкъдим итә яисә урамда яки клубта авыз итеп карарга бирәләр, тыелган препаратларны туганнары куллану да балада кызыксыну уятырга мөмкин, социаль челтәрләрдә дилердан тәкъдим килә һ.б.

Наркомания яшүсмерләрдә метаболизмның үзенчәлеге һәм психиканың тотрыксызлыгы аркасында өлкәннәргә караганда тизрәк үсә. Беренче тапкыр психоактив матдәләрне яшьтәшләренә үзләренең текәлеген күрсәтү, дуслары белән бергә компания өчен, яисә эчке протест хисләрен күрсәтү өчен кызыксынудан татып карыйлар. Тумыштан килгән принципларга нигезләнә. Профилактик чаралар нигезендә яшүсмерләргә һәм балаларга наркотикларга альтернатива бирү принцибы ята. Төрле иҗади түгәрәкләр һәм спорт секцияләре психотроп матдәләрне алыштыру сыйфатында булырга тиеш. Шулай ук җәмгыять эчендә спорт, иҗат һәм фән белән кызыксыну абруйлы һәм мавыктыргыч булуы турында ныклы фикер формалаштыру мөһим. Мондый ялны популярлаштыру яшүсмерләр һәм киләчәктә халыкның барлык яшь категорияләре арасында наркоманнарның гомуми санын киметергә мөмкинлек бирә. психик бозулардан интеккән, начар әйләнә – тирә мохиттә яшәгән, физик яки эмоциональ җәберләү кичергән, атааналар игътибарыннан мәхрүм булган, тышкы кыяфәте, интеллектуаль сәләте, финанс яисә социаль статусы буенча комплекслары булган, үзләрен ялгыз хис иткән һәм үзара аралашу осталыгына ия булмаган балалар хәвеф төркеменә керә.

Укуга, гадәти хоббиларга кызыксынуы кимү, читләшү, тирә-юньдәгеләргә эмоциональ «салкын» караш, яшеренлек, ялганлау, мотивацияләнмәгән агрессивлык, яшүсмер белән аралашучы компания еш кына олы яшьтәге кешеләрдән торса, еш кына аңлатылмаган телефон шалтыратулары күзәтелсә, өйдән китү, акчасы барлыкка килү, аппетиты үзгәрү, хәлле гаиләләрдәге балаларга карата кызыксыну арту, алар белән дуслашырга омтылу, кулында инъекцияләрдән эзләр булу һ.б. психоактив матдәләр куллана башлауның беренче билгеләре булырга мөмкин.

Җәмгыятьне наркоманиядән профилактикалау һәм дәвалау үсеп килүче буынны тәрбияләүгә һәм халыкның өлкән өлеше белән эшләүгә карата үтәлергә тиешле гади принципларга нигезләнә. Профилактик чаралар нигезендә яшүсмерләргә һәм балаларга наркотикларга альтернатива бирү принцибы ята. Төрле иҗади түгәрәкләр һәм спорт секцияләре психотроп матдәләрне алыштыру сыйфатында булырга тиеш. Шулай ук җәмгыять эчендә спорт, иҗат һәм фән белән кызыксыну абруйлы һәм мавыктыргыч булуы турында ныклы фикер формалаштыру мөһим. Мондый ялны популярлаштыру яшүсмерләр һәм киләчәктә халыкның барлык яшь категорияләре арасында наркоманнарның гомуми санын киметергә мөмкинлек бирә.

Наркомания-хәзерге җәмгыятьнең чын кайгысы. Ул гаиләләрне җимерә, сәламәтлеккә зыян сала һәм үлемгә китерә. Бу авыруны профилактикалау буенча дәүләт тырышлыгы гына җитми, шуңа күрә кешеләр әлеге проблема белән үзләренең туганнарын наркотиклардан саклау өчен мөстәкыйль шөгыльләнергә тиеш.

Альмира НУРЫЙӘХМӘТОВА, “Гаилә” хезмәтенең социаль психологы.