Маяк
+21 °С
Болытлы
җәмгыять
14 июнь 2025, 06:00

Кан тапшыручылар - гомерләрне коткаручылар

2005 елның маенда, Бөтендөнья сәламәтлек саклау ассамблеясе барышында, дөньяның төрле илләренең сәламәтлек саклау министрлары бертавыштан кан донорлыгына бирелгәнлек һәм ярдәм итү турында гариза кабул иттеләр. Алар ел саен 14 июньдә Бөтендөнья кан доноры көнен үткәрергә карар кылдылар, аның датасы кешедә кан төркемнәрен ачкан Австрия табибы һәм иммунологы, Нобель премиясе лауреаты Карл Ландштейнерның (1868-1943) туган көненә багышланган. Ел саен донорлык миллионлаган гомерне саклап кала һәм авыр хәлдәге пациентларга тернәкләнергә ярдәм итә. Табигый һәм техноген һәлакәтләр очрагында кан запасы булуы бик кирәк.

Кан тапшыручылар - гомерләрне коткаручыларКан тапшыручылар - гомерләрне коткаручылар
Кан тапшыручылар - гомерләрне коткаручылар

Кеше гомерен коткару өчен барлык көчен салучы, гомерләрне саклау өчен матур һәм батыр адымнарга баручы донорлар соклануга лаек. Кан, дәвалау чарасы буларак, алыштыргысыз.

Бөтендөнья кан доноры көне - түләүсез кан донорлары хөрмәтенә билгеләп үтелә торган үзенчәлекле көн. Әлеге вакыйганың максаты булып куркынычсыз кан һәм аның продуктлары кирәклеге турында хәбәрдарлыкны арттыру һәм, әлбәттә инде, кеше гомерләрен саклап калу өчен үз канын ирекле һәм түләүсез биргән донорларга рәхмәт белдерү тора. Көн Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы, Халыкара Кызыл Хач һәм Кызыл ярымай җәмгыятьләре федерациясе, Халыкара кан салу җәмгыяте һәм халыкара кан донорлары оешмалары федерациясе тарафыннан координацияләнә. Көн чараларында БМОда катнашучы 193 дәүләт, 181 Кызыл Хач һәм Кызыл ярым ай милли җәмгыяте, 50 ирекле донор оешмасы һәм дөньяның барлык илләреннән кан салу буенча күпсанлы белгечләр катнаша.

Даими рәвештә кан тапшыручы донорлар салкын тию һәм грипп белән авырмый дип санала. Моннан тыш, алар онкология һәм йөрәк-кан тамырлары авыруларыннан сирәгрәк интегә. Кешенең психик халәтенә дә уңай йогынты ясала. Донорлык аш кайнату бозылуларын, атеросклерозны, бавыр, ашказаны асты бизе авыруларын профилактикалый дип әйтергә була. Даими рәвештә кан тапшыру яшьлекне озайтуга ярдәм итә, чөнки ул организмның кан барлыкка килүен һәм үз-үзен яңартуын стимуллаштыра.

Әмма бу вакытта даими рәвештә кан тапшыру организмга беркадәр йөкләнеш тә күздә тота. Донорлар өчен кайбер чикләүләр дә бар. Безнең илдә тулы канны 60 көнгә бер тапкырдан да ешрак тапшырырга ярамый дигән кагыйдәләр гамәлдә.

Күрем, йөклелек вакытында һәм бала имезгәндә, шулай ук йокысыз төннән соң кан бирергә ярамый. Әлеге процедурадан соң донорга зур физик йөкләнешләрдән тыелырга, су күп эчәргә һәм яхшы тукланырга кирәк. Бөтен дөньяда һәр секунд саен төрле яшьтәге кешеләрдә төрле тормыш күрсәткечләре буенча кан салуга ихтыяҗ туа. Дөньякүләм халык яши торган үсеп килүче илләрдә кан җитмәү аеруча кискен сизелә.

Бөтендөнья донорлар көнендә күп кенә илләрдә бушлай кан тапшыручы донорларны хөрмәтләү, шулай ук аларны пропагандалау чаралары уза. Бу көн башкаларның гомерләрен саклап калу өчен үз каннарын бушлай тапшыручы иреклеләргә багышлана.

Бөтендөнья донор көне бөтен дөнья халыкларын тормышның иң авыр чорында бер-берсенә ярдәм итәргә өндәүгә юнәлтелгән, донор булып, сез башка кешеләрнең гомерләрен саклап каласыз.

Илдар ХӘЙБРАХМАНОВ, район үзәк дәваханәсенең табиб-трансфузиологы.

Автор:Рафиля Хабирова
Читайте нас