Махсус хәрби операциядә катнашучыларның гаиләләренә ярдәм чаралары: төп сорауларга җаваплар

-Башкортстан хакимияте тарафыннан 37 ярдәм чарасын үз эченә алган махсус хәрби опреациядә катнашучыларының гаиләләренә чаралар пакеты расланды. Хәзер барлык норматив-хокукый актлар эшләнә, аларның барысы да октябрь ахырына кабул ителергә тиеш. Чараларның бер өлеше 2 ноябрьдән гамәлгә ашырыла башлый. Мәсәлән, транспорт салымыннан азат итү өлешендә. Моннан тыш, йорт хуҗалыкларын газга тоташтыру буенча тәкъдимнәр әзерләнәчәк, ягъни гаиләләр газга тоташтыру өчен 100 мең сумнан да ким булмаган сер-тификатлар ала алачак. Балалар мәктәпләрдә бушлай ашау, транспортта бушлай йөрү һәм башкалар каралган.

-Башкортстан Башлыгы Указына кул куйганнан соң вакыт кирәкме?

-Кирәк. Бик кыска вакыт эчендә барлык проектлар килешү ала, шуңа күрә кирәкле актлар тиз арада раслана.

-Ярдәм чаралары алу өчен үз гаилә әгъзаларының мөрәҗәгать итү тәртибе нинди?

-Бу тәртипне раслау өчен, барлык актлар кабул ителә. Һәр министрлыкның үз норматив базасы бар. Сүз ярдәм чарасы өчен җаваплы орган турында бара. Мәсәлән, бушлай ашау өчен мәктәпкә мөрәҗәгать итәргә мөмкин. Льгота хокукы хәрби комиссариаттан белешмә булганда билгеләнәчәк.

-Хәрби комиссариаттан белешмәне ничек алырга?

-Белешмә хәрби комиссариатта хәрби исәптә торучы мобилизация буенча чакырылган гражданга бирелә. Махсус хәрби операциядә катнашу турында белешмәләрне гаскәр часте командиры бирә. Мобилизацияләнгән гражданның хатыны, раслаучы документлар булганда, мобилизация буенча чакыру турында белешмә алала.

-Мобилизациягә чакырылган өч һәм аннан да күбрәк баланың әтиләрен ничек алыштырачаклар? Бу ничек тормышка ашырылачак?

-Шунысы мөһим: хәрби әзерлек урыннарында булган гражданнар гына алыштырылачак. Часть командиры исемлекләрне тәкъдим итә, хәрби комиссариат балаларның санын һәм аларның яшьләрен тикшерә, шуннан соң алыштыру үткәрелә. Бердәнбер чикләү-мобилизацияләнгән кешенең үз зонасына китүе. Бу очракта алыштыру мөмкин түгел.

-Баланы балалар бакчасына кабул итү һәм Мәгариф министрлыгы буенча башка сораулар турында кая мөрәҗәгать итәргә?

-Мәгариф министрлыгы линиясе буенча 10 ярдәм чарасы бар. Мәктәпкәчә дәрәҗәдә 1,5 яшькә җиткәч, Махсус хәрби операциядә катнашучыларның балаларын бакчага чираттан тыш кабул итү башкарыла. Моның өчен яшәү урыны буенча мәгариф бүлегенә хәрби комиссариаттан белешмә белән мөрәҗәгать итәргә кирәк. 1,5 яшьтән 7 яшькә кадәрге бала бакчада карау өчен түләүдән тулысынча азат ителә. Мәктәп яшендәге балалар 11 нче сыйныфка кадәр бушлай кайнар ризык белән тәэмин ителә, ә башлангыч сыйныф укучыларына озайтылган көн төркемнәре бушлай бирелә. Сүз уңаеннан, мондый төркемне баланың әнисе белдерүе буенча ачарга мөмкин.

-Ярдәм чараларын тормышка ашыру өчен мәктәп укучысы картасы ничек кулланылачак?

-Бу очракта Мәгариф министрлыгы линиясе буенча карта кирәкми. Барлык чаралар балалардан һәм аларның атааналарыннан финанс йөкләмәләрен бетерүгә юнәлдерелгән. Аны Транспорт министрлыгы линиясе буенча бушлай йөрү өчен кулланырга мөмкин.

-«Сөт кухнясы»ннан нинди ярдәм чаралары була?

-Льготаны рәсмиләштерү өчен медицина билгеләнеше белән белешмә һәм шәхесне раслаучы документ бирергә кирәк. Хәзер категорияләр исемлегенә махсус операциядә катнашучының гаилә әгъзалары кертелә. Моның өчен хәрби комиссариаттан белешмә, медицина билгеләнеше  һәм тагын берничә стандарт документ кирәк. Аларны «Сөт кухнясы» пунктлары һәм «Минем документлар» үзәкләре аша тапшырырга мөмкин.

-Махсус хәрби операциядә хатыннарыннан башка, «Сөт кухнясы» льготасыннан гражданнарның кайсы категориясе файдалана ала?

-Законлы гаилә әгъзалары. Шул ук исемлеккә опекуннар да керә.

-Документларны рәсмиләштерүдә ярдәм сорап кая мөрәҗәгать итәргә була?

-Республика буенча «Гаилә» үзәкләре эш вакытын 8.00 сәгатьтән 20.00 сәгатькә кадәр озайтты. Хезмәткәрләр барлык кирәкле документларны рәсмиләштерүдә булышырга әзер. Һәр шәһәрдә һәм районда шундый үзәкләр бар. Шулай ук төбәктә биш тапкыр кулланыла торган ризык белән вакытлыча урнаштыру өчен социаль үзәкләр бар. Мисалга, баланы беркем белән дә калдырырга мөмкинчелек юк, ә анага дәваханәдә дәвалану кирәк.

-Бу үтенечләрне башкарыр өчен социаль хезмәткәрләр саны җитәрме?

-Тәүдә барлык ярдәм чараларын гамәлгә ашыра башларга кирәк. Хезмәткәрләр кирәк булса, тиешле эш урыннары ачылачак.

-Кредит каникулларына кем өметләнә ала һәм моның өчен нәрсә рәсмиләштерергә кирәк?

-Каникулларга контракт буенча хезмәт итүче хәрбиләр, волонтерлар һәм барлык мобилизацияләнгән гражданнар өмет итә ала. Моннан тыш, бу исемлеккә аларның гаилә әгъзалары керә: хатыннары, балалары, карамактагы кешеләр. Кредит каникуллары 2022 елның 21 сентябреннән (мобилизация башлану) билгеләнә торган ташламалы чор дәвамында кредитлар буенча түләмәү мөмкинлеге һәм кайтканнан соң 30 көн дәвам итәчәк. Кеше 2023 ел ахырына кадәр кредит каникулларына гариза бирә ала.

-Әгәр кеше алгы сызыкта булып, ярдәм сорап мөрәҗәгать итә алмаса, бу очракта нишләргә?

-Законда банкка шалтырату мөмкинлеге бар. Моннан тыш, махсус хәрби операциядә әгъзасының теләсә кайсы вәкиле теләсә кайсы финанс оешмасына ышаныч кәгазе буенча мөрәҗәгать итә ала. Моның өчен нотариус кирәкми.

-Әгәр дә катнашучыга берничә кредит рәсмиләштерелгән булса, барлык кредитларны туктатып буламы?

-Ул барлык кредитлар буенча ярдәмгә өмет итә ала. Бернинди лимитлар да юк. Сүз уңаенда, исемлекләргә үз эшләренә кредит алган эшкуарлар да керә.

-Транспорт өлкәсендә катнашучыларның гаиләләре нәрсәгә өмет итә ала?

-Сүз 23 яшькә кадәрге барлык уку йортларында укучыларның һәм талибларның бушлай йөрүе турында бара. «Алга» картасы кулланыла. Бу ярдәм чарасы аның буенча эшли. Көненә балага - 2, айга барлыгы 60 тапкыр йөрү бирелә. Шунысы мөһим, шәһәрара йөрү өчен дә шулай түләргә мөмкин.

-Сәламәтлек саклау министрлыгы линиясе буенча нәрсәгә өметләнергә мөмкин?

-Һәр медицина оешмасында барлык ярдәм чаралары өчен җаваплы кеше билгеләнгән. Балалар шифаханә-курорт дәвалануы ала алачак. Дәвалануга яшәү урыны буенча педиатр җибәрә, моның өчен төгәл күрсәтмәләр кирәк. 14 яшькә кадәрге балалар әти – әниләре белән дәвалана, ә 14 яшьтән соң - үзаллы.

-Яраланган махсус хәрби операциядә әгъзалары өйләренә кайтканда дәвалана алачакмы?

-Монда барысы да яралануның характерына бәйле булачак. Хәзер инде психологик һәм спорт реабилитациясе программалары эшли. Белгечләр тиешле тәҗрибәгә ия. Мондый ярдәмне инде 20 кеше ала.

-РФ Кораллы Көчләре хәрбиләре дә реабилитациягә өмет итә аламы?

-Әйе. Алар Сәламәтлек саклау министрлыгына ярдәм сорап мөрәҗәгать итә ала. Эш хәрби комиссариатлар белән берлектә алып барыла.

-Хәзерге хәл социаль түләүләргә тәэсир итәрме?

-Бу пакетка мөһим чара кертелде: махсус хәрби операциядә катнашучының кереме мохтаҗлыкны анализлаганда кулланыла торган уртача җан башына керемне исәпләү өчен гаилә кеременә кертелми. Башкача әйткәндә, балалар пособиесе алалмаган гражданнар, хәзер документларын яңадан тапшыра ала һәм пособие билгеләнәчәк.

-Мобилизацияләнгәннәргә түләнүче акчалата тәэмин итүдә кем җаваплы?

-Түләү Оборона министрлыгы тарафыннан башкарыла, моның өчен гаскәр өлеше җаваплы. Бәлки, азрак өлеше сентябрь ахырында мобилизация аркасында килгәндер. Шуңа күрә дә аз сумма исәпләнгән. Ноябрьдә аларга тулы ай (октябрь) өчен суммалар исәпләнәчәк.

-Өстәмә белем бирү хезмәтләренә өметләнеп буламы?

-Әйе, мобилизацияләнгән һәм катнашучыларның балаларына бу хезмәтләр мәктәпләрдә һәм өстәмә белем бирү учреждениеләрендә бушлай күрсәтеләчәк. Хәрби комиссариаттан белешмәне сыйныф җитәкчесенә (хакимият вәкиленә) бирергә кирәк. Моннан тыш, бу мәктәпкәчә әзерлеккә дә кагыла.

-Ел әйләнәсенә балалар лагерьлары турында нәрсә әйтеп була?

-Гаиләләр бу ярдәм чарасына да өмет итә ала. Хезмәтләр бушлай биреләчәк.

-Әгәр дә талиб коммерция нигезендә укый икән, аңа уку өчен түләргә ярдәм буламы?

-Көндезге уку формасы буенча коммерция нигезендә укучы һәм беренче тапкыр белем алучы дәүләт колледжлары талиблары сертификатлар алачак. Сертификат чираттагы уку елында уку бәясен тулысынча каплаячак.

-Түләү башкарылган булса, нәрсә эшләргә?

-Бу очракта сумма бирелгән счетка кайтарылачак.

-Чүп чыгару өчен льготалар бармы?

-Экология министрлыгы төбәк операторлардан үз оешмаларында катнашучыларның гаиләләренә ярдәм күрсәтүләрен сорады. Барлык операторлар ТКОны чыгару өчен түләүдән кирәкле документлар пакетына ярашлы, гражданнарның тиешле категорияләрен азат итәргә карар кылды.

-Мәскәүдән контракт буенча хезмәткә киткән ире өчен Уфада белешмә алырга мөмкинме?

-Контракт буенча гражданнарны хәрби хезмәткә сайлап алу пунктына мөрәҗәгать итәргә кирәк, анда барлык кирәкле мәгълүматларны алырга мөмкин.

-Шифаханә-курорт дәвалануын кем алала?

-Чикләүләр юк. Махсус хәрби операциядә катнашканнар шифаханә-курорт хезмәтләре өчен түләү өчен сертификат алу хокукына ия. Республика буенча реабилитация урыны мөстәкыйль сайлана.

-Алиментлар мәсьәләсе ничек хәл ителәчәк?

-Алар хәрби часть тарафыннан исәпләнгән акчалата тәэмин ителештән тотылачак.

-Суд приставлары буенча бурычлар турында нәрсә әйтеп була?

-Монда «туңдыру» планлаштырыла, әмма карар әлегә кабул ителмәгән.

-Әгәр дә карауга мохтаҗ булган олы яшьтәге ананың бердәнбер улын мобилизацияләргә чакырсалар, нәрсә эшләргә?

-Бу очракта өйдә карау хезмәтләре өчен түләү буенча льгота бирелә. Махсус хәрби операциядә катнашучыларның барлык туганнары мондый хезмәтләрдән бушлай файдалана алачак. Моннан тыш, бу шулай ук стационар учреждениеләргә дә кагыла (мәсәлән, интернатларга).

-Гражданлык никахларына һәм гаиләләрдә аерылышуда ярдәм чаралары күреләме?

-Хәзерге вакытта барлык чаралар рәсми никахларга гына кагыла. Балалар турында сүз барганда, гражданлык никахы - проблема түгел. Моның өчен туу турында таныклык кирәк.

-Торак шартларын яхшырту буенча нинди ярдәм чаралары бар?

-Чаралар пакетында махсус хәрби операциядә катнашучылар базар бәясеннән түбән бәягә торак сатып ала алган льготалы категория гражданнарга тиңләштереләчәк дигән пункт бар. Бу хокук Башкортстан Республикасының торак программаларын гамәлгә ашыру идарәсе аша башкарыла. Торакларны республиканың күп кенә шәһәрләрендә һәм районнарында торак төзелешен үстерү Фондын төзи.

-Эшкә урнашу турында нәрсә әйтеп була?

-Әгәр дә махсус хәрби операциядә катнашучының хатыны эшкә урнашуга мохтаҗ булса, шулай ук булган эш урынын үзгәртергә теләсә, бу мөмкин. Бу мәсьәлә халыкны эш белән тәэмин итү үзәкләрендә хәл ителә.

-Әгәр дә күп балалы гаиләдә олы балага 30 сентябрьгә 16 яшь тулган икән, әтине өйгә кайтарырлармы?

-Барысы да чакырылыш комиссиясе карары кабул ителгән вакытта хәл ителә. Әгәр бу вакытта балага 16 яшь тулмаган булса, мобилизацияләнгән кешене, әгәр ул үз зонага китмәгән булса, алыштырачаклар.

-Махсус хәрби операциядә катнашучының гаиләсе составына кем керә?

-Алар - хәрби оешма әгъзалары белән законлы никахта торучы хатыннар, шулай ук 23 яшькә кадәрге мәгариф учреждениеләрендә белем алучы балалар. Шулай ук барлык документларда ата-аналар һәм элекке опекуннар: алар тәрбиягә алынган ата-аналар яки опекуннар, хәрбине тәрбияләүгә җаваплы булган кешеләр, мәсәлән, картыйсы. Планның бу пункты пенсия яшендәге гражданнарга һәм инвалидларга (өйдә ярдәм итү, кер юу, җыештыру, урындагы кешене карау) түләүсез социаль хезмәтләр күрсәтүне һәм беренче чиратта картлар өчен интернат-йортларга, шул исәптән вакытлыча урнаштыруны күздә тота.
Чыганак